Życie parafii
Odpust parafialny: co to jest, kiedy wypada i czy to święto nakazane
Słowo odpust ma dwa znaczenia: święto patrona parafii i darowanie kary za grzechy. W dniu odpustu parafialnego spotykają się oba.
Kiedy ktoś mówi „w niedzielę jedziemy na odpust”, ma zwykle na myśli święto parafii: uroczystą sumę, procesję, rodzinny obiad i kramy z obwarzankami przed kościołem. Kiedy ksiądz z ambony mówi o odpuście zupełnym, chodzi o coś innego: o darowanie kary doczesnej za grzechy, które zostały już odpuszczone w spowiedzi.
Odpust parafialny łączy oba znaczenia. To dzień, w którym parafia świętuje swojego patrona i w którym w jej kościele można uzyskać odpust zupełny.
Skąd się bierze data odpustu
Datę wyznacza wezwanie kościoła, czyli jego patron albo tajemnica wiary, której jest poświęcony. Parafia pod wezwaniem świętych Piotra i Pawła ma odpust 29 czerwca, parafia Wniebowzięcia NMP 15 sierpnia, a parafia św. Teresy od Dzieciątka Jezus 1 października. W parafii w Rudnej Wielkiej, od której w 2014 roku zaczęły się nasze kalendarze, to właśnie ten ostatni termin.
Niektóre odpusty są ruchome, bo ich data zależy od Wielkanocy. Dotyczy to parafii pod wezwaniem Bożego Ciała, Trójcy Przenajświętszej, Zesłania Ducha Świętego czy Najświętszego Serca Pana Jezusa. W 2027 roku na przykład odpust w parafii Serca Jezusowego wypada w piątek 4 czerwca, a rok później 23 czerwca. Jak liczy się te daty, opisałem w artykule Kiedy Wielkanoc 2027.
Wiele parafii ma też drugi, mniejszy odpust, na przykład ku czci drugiego patrona albo Matki Bożej czczonej w bocznym ołtarzu.
Dlaczego odpust często obchodzi się w niedzielę
Jeśli uroczystość patrona wypada w tygodniu, parafia może przenieść jej zewnętrzne obchody, czyli sumę odpustową z zaproszonym kaznodzieją i procesję, na najbliższą niedzielę. Normy roku liturgicznego pozwalają na to w przypadku uroczystości szczególnie cenionych przez wiernych. W praktyce sporo parafii świętuje patrona dwa razy: skromniej w sam dzień i uroczyście w niedzielę.
Jak uzyskać odpust zupełny w dniu odpustu
W kościele parafialnym odpust zupełny można uzyskać dwa razy w roku: w uroczystość patrona i 2 sierpnia, w dniu odpustu Porcjunkuli. Warunki są takie same jak przy każdym odpuście zupełnym:
- Nawiedzić kościół i odmówić w nim Ojcze nasz i Wierzę.
- Być w stanie łaski uświęcającej, czyli po spowiedzi. Nie musi być tego samego dnia. Przyjmuje się, że może odbyć się kilka, a nawet kilkanaście dni wcześniej lub później.
- Przyjąć Komunię świętą, najlepiej w dniu odpustu.
- Pomodlić się w intencjach Ojca Świętego. Wystarczy na przykład Ojcze nasz i Zdrowaś Maryjo.
- Wykluczyć przywiązanie do jakiegokolwiek grzechu, także lekkiego.
Odpust zupełny można uzyskać raz dziennie, dla siebie albo dla zmarłego. Nie można go ofiarować za inną żyjącą osobę.
Czy odpust parafialny to święto nakazane?
Nie. W dniu odpustu nie ma obowiązku Mszy ani zakazu pracy, więc normalnie idzie się do szkoły i do pracy. Wyjątek to sytuacja, gdy uroczystość patrona sama w sobie jest świętem nakazanym albo wypada w niedzielę. Parafia Wniebowzięcia NMP ma odpust 15 sierpnia, a to jedno z sześciu świąt nakazanych w Polsce. Pełną listę znajdziecie w zestawieniu świąt nakazanych 2027.
Jest za to jeden mało znany skutek. Uroczystość patrona jest w danym kościele uroczystością w sensie liturgicznym, a w uroczystość nie obowiązuje piątkowa wstrzemięźliwość od mięsa. Jeśli więc odpust wypada w piątek, parafianie tej parafii mogą tego dnia jeść mięso.
Jak wygląda odpust w parafii
Scenariusz jest w wielu miejscach podobny. Główną Mszą jest suma odpustowa, często z biskupem albo zaproszonym kaznodzieją. Po niej idzie procesja eucharystyczna wokół kościoła. Przez cały dzień księża z sąsiednich parafii spowiadają, żeby jak najwięcej osób mogło uzyskać odpust zupełny. Przed kościołem stoją kramy z obwarzankami, balonami i zabawkami, a w domach jest odświętny obiad, na który zjeżdża się rodzina. Coraz więcej parafii łączy odpust z festynem.
Gdzie sprawdzić terminy odpustów w okolicy
Wspólnej listy odpustów dla całej Polski nie ma. Najprościej znaleźć wezwanie parafii w schematyzmie diecezji albo na jej stronie internetowej, a potem sprawdzić datę uroczystości patrona w kalendarzu liturgicznym. Ostateczny termin, zwłaszcza gdy obchody są przenoszone na niedzielę, podają ogłoszenia parafialne.
Odpust w kalendarzu parafialnym
To jedna z dat, której brakuje w każdym kalendarzu z hurtowni. A to właśnie ją parafianie sprawdzają najczęściej, bo od niej zależy rodzinny zjazd. W kalendarzach, które przygotowujemy dla parafii, odpust jest zaznaczony wyraźnie, a odpusty ruchome przeliczamy sami na dany rok. Obok niego lądują inne daty Waszej wspólnoty: rocznica poświęcenia kościoła, rekolekcje, I Komunia. Zobaczcie przykładowe kalendarium.
Najczęstsze pytania
Co to jest odpust parafialny?
To uroczyste obchody święta patrona kościoła parafialnego. Tego dnia wierni mogą też uzyskać odpust zupełny, czyli darowanie kary doczesnej za grzechy, po spełnieniu określonych warunków.
Czy odpust parafialny to święto nakazane?
Nie. W dniu odpustu nie ma obowiązku uczestnictwa we Mszy ani zakazu pracy. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy uroczystość patrona zbiega się z niedzielą albo ze świętem nakazanym, na przykład w parafiach pod wezwaniem Wniebowzięcia NMP.
Czy w odpust parafialny można pracować?
Tak. Odpust parafialny jest zwykłym dniem roboczym. Wiele parafii przenosi zresztą sumę odpustową i procesję na najbliższą niedzielę, żeby mogło w nich uczestniczyć jak najwięcej osób.
Jakie są warunki uzyskania odpustu zupełnego?
Trzeba nawiedzić kościół i odmówić w nim Ojcze nasz i Wierzę, być w stanie łaski uświęcającej (spowiedź), przyjąć Komunię świętą, pomodlić się w intencjach Ojca Świętego i wykluczyć przywiązanie do jakiegokolwiek grzechu.
